Risicobeoordeling van machines

Een risicobeoordeling vormt de basis voor het veilig ontwerpen en bouwen van machines. Hiermee worden gevaren geïdentificeerd, risico’s beoordeeld en de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen bepaald.

ATG voert risicobeoordelingen uit voor machines en installaties. Daarbij combineren we technische kennis met onze expertise op het gebied van machineveiligheid, CE-markering en de toepasselijke normen. Zo ontstaat een praktisch bruikbare risicobeoordeling met concrete aanbevelingen om de veiligheid van de machine te verbeteren.

Bespreek uw risicobeoordeling met ons

Wat is een risicobeoordeling van een machine?

Een risicobeoordeling is een systematisch proces waarbij de gevaren van een machine worden geïdentificeerd en de bijbehorende risico’s worden ingeschat en geëvalueerd.

Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de normale bediening, maar ook naar andere levensfasen van de machine, zoals transport, installatie, inbedrijfstelling, reiniging, onderhoud en het verhelpen van storingen. Ook redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik wordt meegenomen.

Op basis van de risicobeoordeling wordt vastgesteld welke veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn om de risico’s voldoende te verminderen.

De risicobeoordeling is daarmee niet alleen een wettelijke verplichting, maar vooral een belangrijk hulpmiddel om al tijdens het ontwerp van een machine rekening te houden met de veiligheid van de gebruikers.

Wanneer is een risicobeoordeling verplicht?

Voor machines die onder de Europese machinewetgeving vallen, is het uitvoeren van een risicobeoordeling verplicht.

De Machinerichtlijn 2006/42/EG schrijft voor dat de fabrikant moet vaststellen welke essentiële veiligheids- en gezondheidseisen op de machine van toepassing zijn. Vervolgens moet de machine worden ontworpen en gebouwd met inachtneming van de resultaten van de risicobeoordeling.

Vanaf 20 januari 2027 wordt de Machinerichtlijn vervangen door de Machineverordening (EU) 2023/1230. Ook onder deze verordening blijft de risicobeoordeling een verplicht onderdeel van het CE-traject.

De resultaten van de risicobeoordeling moeten worden vastgelegd in de technische documentatie van de machine.

Hoe wordt een risicobeoordeling uitgevoerd?

Bij het uitvoeren van een risicobeoordeling volgen we de systematiek van EN ISO 12100 – Veiligheid van machines – Algemene ontwerpbeginselen – Risicobeoordeling en risicoreductie.

Deze systematiek bestaat uit verschillende stappen.

1. Vaststellen van de grenzen van de machine

We bepalen onder andere het beoogde gebruik, de gebruiksomstandigheden, de gebruikersgroepen en de verschillende levensfasen van de machine.

Ook redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik wordt hierbij betrokken.

2. Identificeren van gevaren

Vervolgens brengen we de gevaren in kaart die bij het gebruik van de machine kunnen ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan mechanische, elektrische, thermische en ergonomische gevaren, maar ook aan gevaren door geluid, gevaarlijke stoffen of onverwacht starten van de machine.

Daarbij kijken we naar de verschillende werkzaamheden die aan en met de machine worden uitgevoerd.

3. Inschatten en evalueren van risico’s

Voor ieder geïdentificeerd gevaar wordt het risico ingeschat. Daarbij kijken we onder andere naar de mogelijke ernst van letsel en de kans dat dit letsel optreedt.

Vervolgens beoordelen we of verdere risicoreductie noodzakelijk is.

4. Bepalen van veiligheidsmaatregelen

Wanneer risico’s moeten worden verminderd, volgen we de drie-stappenmethode van EN ISO 12100:

1. Risico’s zoveel mogelijk wegnemen of verminderen door een inherent veilig ontwerp.
2. Technische beveiligingsmaatregelen en waar nodig aanvullende beschermingsmaatregelen toepassen.
3. Gebruikers informeren over restrisico’s en noodzakelijke voorzorgsmaatregelen.

Deze volgorde is belangrijk. Een waarschuwing in de handleiding mag bijvoorbeeld niet worden gebruikt als vervanging voor een noodzakelijke technische beveiliging.

5. Beoordelen van de resterende risico’s

Na het bepalen en toepassen van de veiligheidsmaatregelen wordt beoordeeld of de risico’s voldoende zijn verminderd.

Wanneer dat niet het geval is, moet opnieuw worden bekeken welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn.

Dit proces wordt herhaald totdat de risico’s voldoende zijn gereduceerd.

Van risicobeoordeling naar veiligheidsmaatregelen

Het identificeren van risico’s is slechts een onderdeel van een goede risicobeoordeling. Uiteindelijk gaat het erom dat de machine veilig kan worden gebruikt.

Daarom kijken we bij ATG niet alleen naar de aanwezige gevaren, maar ook naar de mogelijkheden om deze weg te nemen of de bijbehorende risico’s te verminderen.

Daarbij houden we rekening met de technische mogelijkheden, de werking van de machine en de toepasselijke wetgeving en normen.

Denk bijvoorbeeld aan het aanpassen van een constructie, het aanbrengen van afschermingen, het toepassen van veiligheidsvoorzieningen of het wijzigen van bedienings- en onderhoudsprocedures.

Ons uitgangspunt is dat veiligheidsmaatregelen niet alleen aan de wettelijke eisen moeten voldoen, maar ook praktisch uitvoerbaar moeten zijn.

Wat staat er in de veiligheidsrapportage van ATG?

De resultaten van de risicobeoordeling worden vastgelegd in een overzichtelijke veiligheidsrapportage.

Hierin beschrijven we de geïdentificeerde gevaren, de beoordeelde risico’s en de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn om deze voldoende te verminderen.

De rapportage bevat onder andere:

• Een beschrijving van de beoordeelde machine of installatie.
• De gehanteerde uitgangspunten en gebruiksgrenzen.
• Een overzicht van de geïdentificeerde gevaren.
• De inschatting en evaluatie van de bijbehorende risico’s.
• De voorgestelde maatregelen voor risicoreductie.
• Verwijzingen naar relevante wettelijke eisen en technische normen.

Waar nodig worden de bevindingen verduidelijkt met afbeeldingen en aanvullende toelichtingen.

Met deze rapportage beschikt de fabrikant over een onderbouwd overzicht van de risico’s en de maatregelen die nodig zijn om de machine veilig te ontwerpen en te bouwen.

De rapportage kan worden opgenomen in het technisch dossier van de machine.

Hoe voert ATG een risicobeoordeling uit?

Een goede risicobeoordeling begint bij het begrijpen van de machine.

Daarom bestuderen we de beschikbare technische informatie en bespreken we de werking van de machine met de betrokken medewerkers. Waar nodig beoordelen we de machine op locatie.

Vervolgens identificeren we de gevaren, beoordelen we de risico’s en bepalen we welke veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn.

Daarbij maken we gebruik van de toepasselijke wetgeving en technische normen.

De resultaten leggen we vast in een overzichtelijke rapportage met concrete aanbevelingen voor risicoreductie.

Tijdens het traject stemmen we onze bevindingen af met de opdrachtgever, zodat de voorgestelde maatregelen aansluiten op de technische mogelijkheden en de werking van de machine.

Waarom een risicobeoordeling laten uitvoeren door ATG?

Het uitvoeren van een risicobeoordeling vraagt om meer dan het invullen van een standaardchecklist.

De beoordelaar moet begrijpen hoe de machine werkt, welke gevaren kunnen ontstaan en welke technische maatregelen mogelijk zijn om risico’s te verminderen.

ATG combineert kennis van werktuigbouwkunde en machinebesturingen met expertise op het gebied van machineveiligheid, CE-markering en de toepasselijke normen.

Hierdoor kunnen we niet alleen risico’s signaleren, maar ook meedenken over praktische oplossingen om deze te verminderen.

Risicobeoordeling laten uitvoeren?

Wilt u een risicobeoordeling laten uitvoeren voor een nieuwe machine of installatie?

ATG ondersteunt u bij het identificeren van gevaren, het beoordelen van risico’s en het bepalen van passende veiligheidsmaatregelen.

Bespreek uw machine met ons