Wat moeten machinefabrikanten regelen vóór 20 januari 2027?
Bereid uw bedrijf voor op de Machineverordening. Ontdek welke documentatie, risico's en CE-verplichtingen u moet controleren.

Op 20 januari 2027 wordt de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230 algemeen van toepassing. Voor machinefabrikanten is dat een goed moment om de bestaande werkwijze voor machineveiligheid, CE-markering en technische documentatie onder de loep te nemen.

Maar wat moet u precies controleren? En hoe voorkomt u dat u belangrijke zaken over het hoofd ziet?

Met onderstaande checklist brengt u de belangrijkste aandachtspunten in kaart.

1. Bepaal welke machines onder de verordening vallen

Begin met een overzicht van de machines en verwante producten die uw organisatie ontwerpt, bouwt of op de markt brengt.

De Machineverordening is van toepassing op machines en bepaalde verwante producten, waaronder specifieke veiligheidscomponenten, hijsaccessoires en verwisselbare uitrustingsstukken. Voor niet-voltooide machines gelden afzonderlijke bepalingen.

Breng per product in kaart welke regelgeving van toepassing is en welke rol uw organisatie vervult. Een fabrikant heeft namelijk andere verantwoordelijkheden dan bijvoorbeeld een importeur of distributeur.

Neem ook machines mee die u op bestelling bouwt en producten die onderdeel worden van een grotere machine-installatie.

2. Controleer uw risicobeoordeling

Een actuele en goed onderbouwde risicobeoordeling is essentieel om de veiligheid van een machine aan te tonen.

Controleer of de risicobeoordeling aansluit op het ontwerp en het beoogde gebruik van de machine. Besteed daarbij aandacht aan de relevante gevaren, de toepasselijke veiligheids- en gezondheidseisen en de maatregelen waarmee u risico’s wegneemt of beperkt.

Controleer ook of de beoordeling voldoende rekening houdt met de besturing en de software, voor zover deze van invloed zijn op de veiligheid.

Bij machines met autonome functies of veiligheidsfuncties die gebruikmaken van kunstmatige intelligentie kunnen aanvullende aandachtspunten spelen. Welke eisen van toepassing zijn, hangt af van de kenmerken van de machine en de gebruikte technologie.

3. Beoordeel de volledigheid van het technisch dossier

Het technisch dossier moet onderbouwen hoe de machine aan de toepasselijke eisen voldoet.

Loop daarom na of de benodigde informatie aanwezig is, waaronder:

• Een beschrijving van de machine en het beoogde gebruik.
• De risicobeoordeling en de gekozen veiligheidsmaatregelen.
• De relevante ontwerp- en fabricagetekeningen en schema’s.
• De toegepaste normen en andere technische specificaties.
• De relevante berekeningen, inspecties en testresultaten.
• De informatie die nodig is om de conformiteit van de machine te onderbouwen.

Niet ieder dossier ziet er hetzelfde uit. De vereiste inhoud hangt af van de machine, de risico’s en de toepasselijke conformiteitsbeoordelingsprocedure.

Het belangrijkste is dat u kunt onderbouwen hoe aan de relevante eisen is voldaan en dat de documentatie overeenkomt met de daadwerkelijk gebouwde machine.

4. Controleer de gebruiksaanwijzing

De gebruiksaanwijzing helpt de gebruiker om de machine veilig te installeren, bedienen, onderhouden en buiten gebruik te stellen.

Controleer of de handleiding aansluit op de machine en de risico’s die bij het gebruik kunnen optreden. De informatie moet duidelijk, begrijpelijk en passend zijn voor de beoogde gebruikers.

Besteed onder meer aandacht aan:

• Het beoogde gebruik en de grenzen daarvan.
• De installatie en ingebruikname.
• De bediening en de relevante veiligheidsmaatregelen.
• Onderhoud, inspectie en het oplossen van storingen.
• Restrisico’s en waarschuwingen die de gebruiker moet kennen.

Welke informatie precies vereist is, hangt af van het product en de toepasselijke eisen.

De nieuwe Machineverordening verduidelijkt bovendien de voorwaarden waaronder bepaalde informatie en gebruiksaanwijzingen digitaal mogen worden verstrekt. Digitaal aanbieden betekent niet dat alle verplichtingen rondom beschikbaarheid, toegankelijkheid en vorm automatisch vervallen.

5. Controleer de CE-documentatie

De CE-markering maakt deel uit van de conformiteitsprocedure. Voordat u deze aanbrengt, moet u als fabrikant de toepasselijke conformiteitsbeoordeling uitvoeren en de vereiste documentatie opstellen.

Controleer daarom of de EU-conformiteitsverklaring correct is opgesteld en aansluit op de machine.

Let bijvoorbeeld op:

• De juiste identificatie van de machine.
• De gegevens van de fabrikant.
• De toepasselijke Europese wetgeving.
• De normen en technische specificaties die zijn toegepast.
• De vereiste gegevens over de conformiteitsbeoordeling, waar van toepassing.

Gebruik niet zonder controle dezelfde verklaring voor iedere machine. De verklaring moet betrekking hebben op het product waarvoor zij is opgesteld.

6. Kijk kritisch naar software en wijzigingen aan machines

De Machineverordening besteedt aandacht aan veiligheidsrelevante software, nieuwe technologieën en substantiële wijzigingen aan machines.

Onder bepaalde omstandigheden kan een wijziging zo ingrijpend zijn dat degene die deze uitvoert als fabrikant wordt beschouwd. Dat kan gevolgen hebben voor de conformiteitsbeoordeling en de bijbehorende documentatie.

Niet iedere aanpassing is een substantiële wijziging. Reparaties en onderhoud die geen invloed hebben op de conformiteit met de toepasselijke veiligheids- en gezondheidseisen vallen niet automatisch onder die categorie.

Beoordeel daarom wijzigingen aan machines zorgvuldig. Leg vast wat er verandert, welke risico’s daardoor kunnen ontstaan en of aanvullende veiligheidsmaatregelen of een nieuwe conformiteitsbeoordeling nodig zijn.

7. Breng uw interne werkwijze op orde

De voorbereiding op de nieuwe verordening gaat verder dan het aanpassen van documenten. Ook de processen waarmee u machines ontwerpt, bouwt en controleert, zijn van belang.

Controleer bijvoorbeeld:

• Wie verantwoordelijk is voor de risicobeoordeling.
• Hoe wijzigingen in het ontwerp worden verwerkt in de documentatie.
• Hoe wordt gecontroleerd of de handleiding overeenkomt met de machine.
• Hoe versies van tekeningen, berekeningen en verklaringen worden beheerd.
• Hoe u borgt dat machines uit een serie blijven voldoen aan de toepasselijke eisen.

Een vaste werkwijze helpt voorkomen dat belangrijke informatie ontbreekt of dat verschillende documenten elkaar tegenspreken.

8. Maak onderscheid tussen bestaande en nieuwe machines

Een belangrijk aandachtspunt is de datum waarop een machine op de markt wordt gebracht of in gebruik wordt genomen en het toepasselijke wettelijke regime.

Vanaf 20 januari 2027 geldt de Machineverordening als algemeen wettelijk kader voor producten binnen haar toepassingsgebied. Machines die vóór die datum rechtmatig onder de Machinerichtlijn op de markt zijn gebracht, hoeven niet uitsluitend vanwege de overgang naar de nieuwe verordening automatisch opnieuw te worden beoordeeld.

Dat betekent niet dat iedere machine die vóór deze datum is gebouwd zonder meer onder de oude regels valt. De relevante feiten, het moment waarop het product op de markt wordt gebracht of in gebruik wordt genomen en eventuele wijzigingen kunnen bepalend zijn.

Beoordeel daarom uw concrete situatie voordat u conclusies trekt over welke eisen van toepassing zijn.

Praktische checklist: bent u voorbereid?

Gebruik onderstaande punten als startpunt voor uw eigen inventarisatie.

• We hebben in kaart gebracht welke producten onder de Machineverordening vallen.
• We hebben de toepasselijke eisen voor onze machines gecontroleerd.
• Onze risicobeoordelingen sluiten aan op het ontwerp en het beoogde gebruik.
• Het technisch dossier bevat de benodigde informatie en onderbouwing.
• De gebruiksaanwijzingen sluiten aan op de machine en de toepasselijke eisen.
• De EU-conformiteitsverklaringen zijn correct en actueel voor de betreffende producten.
• We hebben beoordeeld welke gevolgen veiligheidsrelevante software en wijzigingen aan machines kunnen hebben.
• Onze procedures voor documentbeheer en serieproductie zijn op orde.
• We hebben vastgesteld welke regels gelden voor machines die rond de overgangsdatum op de markt worden gebracht.

Niet ieder punt vereist automatisch een wijziging. De checklist helpt u vaststellen waar nader onderzoek of actie nodig is.

Wanneer begint u met de voorbereiding?

Begin bij voorkeur met een inventarisatie van uw producten en documentatie. Zo ziet u waar de grootste aandachtspunten liggen en welke aanpassingen tijd kosten.

Werk vervolgens de belangrijkste punten uit en leg verantwoordelijkheden vast. Controleer ook of de toegepaste normen en technische informatie actueel zijn en of wijzigingen in het ontwerp correct in het dossier worden verwerkt.

Wacht niet tot het laatste moment om onduidelijkheden te onderzoeken. Door tijdig te beginnen, houdt u ruimte om ontbrekende informatie aan te vullen en uw werkwijze zorgvuldig te controleren.

Conclusie

De overgang naar de Machineverordening vraagt om een gerichte controle van uw machines, risicobeoordelingen, technische documentatie en interne procedures.

Door deze onderdelen tijdig te beoordelen, krijgt u inzicht in de acties die voor uw organisatie noodzakelijk zijn. Welke aanpassingen u daadwerkelijk moet uitvoeren, hangt af van uw producten en de eisen die daarop van toepassing zijn.

Officiële bron: Verordening (EU) 2023/1230 op EUR-Lex.